Psychologie en tal van psychologische benaderingen

 

Hoe goed is de moderne psychologie? De afgelopen eeuw heeft de psychologie weinig vooruitgang geboekt. Was wat ouderwets en liep achter de feiten aan. Kwam er een vernieuwer op de markt dan werd eerst geschreeuwd: “Dat kan niet, onmogelijk”! Om vervolgens 20 jaar later te roepen dat het wel anders kan. Een prachtig voorbeeld hiervan is Mindtuning®.
In Nederland legde Mindtuning® de basis van kortdurende interventies. Pieter Frijters, de grondlegger, werd door heel wat psychologen afgeschilderd als een charlatan, omdat wat hij claimde nog nergens was aangetoond. Nu claimen steeds meer psychologen dat kortdurende interventies beter werken dan langdurige en doen ze alsof ze het wiel zelf hebben uitgevonden. Internet brengt psychologie gelukkig dichter bij de realiteit. De psychologie leert veel van Internet.

Er komt dagelijks meer psychologische kennis bij. Is louter psychologische kennis voldoende om mensen adequaat te helpen? Als je dat gelooft dan geloof je ook dat elke automonteur een uitstekende autocoureur is en dat een vliegtuigtechnicus een uitstekende straaljagerpiloot is.

Psychologische kennis betekent nog geen psychologische kundigheid. Daarvoor zijn nog heel veel andere ingrediënten nodig zoals: volwassenheid, levenservaring, inlevingsvermogen, heldere communicatie, persoonlijkheid en sociale intelligentie.

Een toppsychiater zal maximaal 15% (is heel erg veel) van de werking van de hersenen begrijpen. Talloze scheikundige processen vinden daar plaats. Een psychiater heeft veel kennis en heeft heel erg hard geleerd.

Maar is hij met deze kennis echt in staat om mensen adequaat te helpen? Stel de motor van je kostbare auto is defect. De monteur vertelt je slechts 15% van die motor te begrijpen. Laat jij je motor door hem repareren? Je denkt wel twee keer na voor je je auto achterlaat. Een psychiater heeft zich gespecialiseerd maar is geen specialist.

Natuurlijk zijn er psychiaters die gewoon goed zijn in hun werk. Zij hebben naast kennis van het brein ook tal van andere vaardigheden. De werking van het chemische brein is zo gecompliceerd dat een mens dat nooit kan bevatten.

Eerste lijnpsychologen

Eerste lijnpsychologen doen de eerste opvang. De behandeling bestaat uit vijf tot twaalf sessies. Een eerste lijnpsycholoog behandelt actuele problemen en klachten. Hij bezit een brede kennis maar is geen specialist. Die bevindt zich in de tweede of derde lijn. Bij specifieke psychische problemen wordt verwezen naar zo'n specialist. 

Tweede lijnpsychologen

Psychologen, werkzaam in de zgn. tweede lijn, verzorgen gespecialiseerde zorg bij zwaardere psychische of psychiatrische problemen. Dit zijn vaak vrijgevestigde psychologen of psychotherapeuten.

Gedragstherapie

Stelt dat ons gedrag is aangeleerd en het dus ook mogelijk is om gedrag weer af te leren. In de behandeling staat een concreet probleem of klacht centraal. Stapsgewijs wordt gewerkt aan de oplossing hiervan.

Een gedragstherapeut geeft vaak opdrachten en oefeningen om je ander gedrag aan te leren. Hij werkt meestal cognitief; het rationeel veranderen van je denkpatronen.

Cognitieve gedragstherapie

Als je bij je huisarts komt met vage klachten en depressieve gevoelens verwijst hij je naar een psycholoog. Deze past vaak cognitieve gedragstherapie toe. Je gevoelens en gedachten toetst hij aan de werkelijkheid.

Bepaalde gebeurtenissen geeft hij een andere draai zodat je er beter mee kunt leven. Bij klachten als verslavingen, eetstoornissen en angstklachten staat de reden centraal. Onjuist gedrag en ongewenste gedachten zijn volgens de psycholoog aangeleerd en kunnen daarom ook afgeleerd worden.

Groot nadeel van cognitieve gedragstherapie is de lange duur. En dat je afhankelijk ben van de deskundigheid van de therapeut. Als je na vijf gesprekken geen verbetering ziet, zoek dan andere hulp. Door het openen van oude wonden beleef je je verdriet opnieuw.

Psychoanalyse

Psychoanalyse gaat ervan uit dat mensen vooral gevormd worden door belangrijke ervaringen uit hun jeugd. Doel van de behandeling is bewustwording van verborgen gevoelens en gedachten.
Daardoor krijgt je inzicht in de oorzaak van je problemen. Helaas is dit tijdrovend want er wordt veel gespit. Je hebt geluk als het iets redelijks oplevert.

Cliëntgerichte psychotherapie

In de cliëntgerichte psychotherapie wordt uitgegaan van de persoonlijke ervaring en ontwikkeling van een cliënt. Door in contact te komen met je eigen unieke gevoelens leer je beter omgaan met bepaalde situaties in je leven. Daardoor ontstaat er ruimte voor persoonlijke ontwikkeling.

Relatie- en systeemtherapie

Relatie- en systeemtherapie gaat ervan uit dat je deel uitmaakt van een systeem (bv. gezin of partnerrelatie) en kijkt hoe de wisselwerking hierin is. Het gehele systeem wordt betrokken bij deze behandeling.

Psychologie en mediation

Mediation is het oplossen van conflicten met de hulp van een neutrale conflictbemiddelaar: de mediator. De mediator doet geen uitspraak. Hij begeleidt de onderhandelingen tussen de partijen. Hij helpt hen zelf een goede oplossing te vinden voor hun conflict.

Sommige psychologen hebben zich gespecialiseerd als mediator. Mediation komt oorspronkelijk uit de zakenwereld en advocatuur. Ook psychologen hebben mediation opgepakt.

Orthopedagogen

Kinder- en jeugdpsychologen en (ortho)pedagogen hebben zich gespecialiseerd in de behandeling van kinderen, jeugdigen en hun ouders. Ze houden zich bezig met diagnostiek, advies en behandeling. Ook maken ze gebruik van speltherapie, sociale vaardigheidstrainingen en gezinsgesprekken.
Daarnaast kunnen ze specifiek gespecialiseerd zijn in bepaalde problemen zoals autisme, dyslexie, pesten of angsten. Dit is een langdurig proces. Met veel protocollen. De vraag is of ouders en kinderen daar echt mee geholpen zijn.

Sportpsychologie

Sportpsychologie bestudeert gedrag in situaties van sport en bewegen. Mentale factoren spelen in de topsport een enorme rol. Hoofdreden voor sporters (en coaches) om naar een sportpsycholoog te gaan is om mentale technieken onder de knie te krijgen. Zo halen ze (nog) meer uit zichzelf of uit het team.

Psychologie en/of EMDR

EMDR is een procedure om je akelige ervaringen te verwerken. EMDR is een vorm van psychotherapie die elementen van andere therapieën integreert in combinatie met het afleiden van je ogen (je ogen volgen de handen van de therapeut). Hierdoor wordt ‘het informatieverwerkingssysteem in je hersenen’ gestimuleerd.

Met EMDR is het niet nodig om jarenlang te praten over het verleden. In relatief korte tijd kunnen therapeutische doelen worden bereikt. Hierbij veroorzaakt EMDR herkenbare blijvende veranderingen. Zo claimt althans de Vereniging van EMDR therapeuten.

Ben je op zoek naar een psycholoog? Op allepsychologen.nl vind je honderden psychologen, ook bij jou in de regio.